NGƯỜI NGHĨA SĨ CẦN VƯƠNG TRONG VĂN HỌC YÊU NƯỚC NỬA CUỐI THẾ KỶ XIX
Tóm tắt: Lịch sử Việt Nam thời trung đại có một phần quan trọng gắn liền với công cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, bảo vệ đất nước. Do đó, nhân vật nghĩa sĩ giúp vua chống giặc đã xuất hiện từ sớm với số lượng không nhỏ trong tác phẩm văn chương trung đại; đồng thời nhân vật nghĩa sĩ còn chịu ảnh hưởng của tư tưởng và bối cảnh thời đại, nên có sự biến đổi qua các giai đoạn, triều đại khác nhau. Quan sát nhân vật nghĩa sĩ Cần Vương trong văn học yêu nước cuối thế kỷ XIX, chúng ta có thể nhận ra điểm khác biệt độc đáo của những người nghĩa sĩ thời hậu kì trung đại và sự phản ánh một quan niệm mới về chữ "nghĩa", việc "nghĩa", đạo "nghĩa" của họ. Nhân vật nghĩa sĩ Cần Vương vừa mang nét kế thừa từ hào khí dân tộc được chung đúc qua nhiều thế hệ, vừa mang đặc điểm riêng biệt của thời đại mình. Tham luận mong muốn dựng lại bức chân dung nghĩa sĩ Cần Vương trong văn học yêu nước nửa cuối thế kỷ XIX; từ đó nhận diện sự khác biệt, độc đáo của người nghĩa sĩ Cần Vương so với "người đánh giặc" đã xuất hiện trước đó.