Tiện ích


Thống kê truy cập
KHẢO SÁT THƠ CHỮ HÁN CỦA NGUYỄN QUÝ ĐỨC TRONG BẢN SAO TOÀN VIỆT THI LỤC A.132

Nguyễn Quý Đức 阮 貴 德 (1) hiệu là Đường Hiên 堂軒, tự Thể Nhân 体 仁 (một số tài liệu đọc nhầm là Bản Nhân), người xã Thiên Mỗ (nay là Đại Mỗ) huyện Từ Liêm, Hà Nội, đỗ Đình nguyên Thám hoa khoa Bính thìn năm Vĩnh Trị (1676). Từ góc độ văn bản học, bài viết này của chúng tôi hướng đến mục đích xác lập văn bản cơ sở, nhằm tiến tới khảo cứu, dịch thuật, công bố di trước của ông, với tư cách một tác gia văn học tiêu biểu đời Lê Trung hưng.

Tác giả: TS Hà Minh Cập nhật:17/11/2014
KHẢO SÁT, XÁC LẬP VĂN BẢN VÀ TÌM HIỂU GIÁ TRỊ THƠ ĐI SỨ CỦA ĐÀO NGHIỄM QUA TƯ LIỆU THI TUYỂN CHỮ HÁN VIỆT NAM

Đào Nghiễm (1) là một danh nho đời Lê – Mạc, thơ văn của ông nổi tiếng đương thời. Nhưng rất tiếc, cho đến nay, hành trạng và sự nghiệp của Đào Nghiễm chưa được nghiên cứu toàn diện. Ta mới chỉ biết được về Đào Nghiễm qua một số thông tin ít ỏi. Chính vì thế những cống hiến của Đào Nghiễm đối với lịch sử dân tộc còn chưa được nhiều người biết đến. Cũng từ đó, chúng ta chưa thấy hết và đánh giá đúng về vị trí của ông đối với thời đại và lịch sử. Bài viết này là cố gắng bước đầu trong việc dựng lại chân dung Đào Nghiễm, giới hạn ở lĩnh vực văn học. Trong một bài khảo cứu gần đây [13], chúng tôi đã đặt vấn đề so sánh các tư liệu Hán Nôm liên quan để nhận diện chung về di sản thơ ca Đào Nghiễm. Ở phạm vi chi tiết hơn, nhằm tiến tới xác lập hồ sơ tác giả Đào Nghiễm, chúng tôi xin bổ sung một số nhận định cần thiết về văn bản và đi sâu vào mảng thơ đi sứ của ông.

Tác giả: TS Hà Minh - Nguyễn Hằng Nga Cập nhật:09/10/2014
KHẢO SÁT VĂN BẢN VÀ DỊCH CHÚ THƠ CA CỦA HOÀNG ĐỨC LƯƠNG TRONG CÁC THI TUYỂN

Hoàng Đức Lương người làng Cửu Cao huyện Văn Giang tỉnh Hưng Yên, một trí thức làm quan trong triều đình nhà Lê, thường được biết đến với tư cách là soạn giả của Trích diễm thi tập, một thi tập quan trọng trong thế kỉ XV. Ngoài ra, ông còn để lại những tác phẩm thi ca giàu giá trị được ghi chép trong chính thi tuyển mà ông biên tập và một số tuyển tập thơ ca đời sau. Song từ trước đến nay, sự nghiệp thơ ca của ông chưa được khảo cứu một cách hệ thống. Trong bài viết này, chúng tôi khảo sát văn bản và dịch chú thơ của Hoàng Đức Lương.

Tác giả: TS Nguyễn Thị Thanh Chung Cập nhật:17/09/2014
Một số vấn đề về công tác tổ chức minh giải văn bản tác phẩm Hán Nôm trong nhà trường

Các tác phẩm văn học Hán Nôm có một vị trí quan trọng đặc biệt trong chương trình ngữ văn ở nhà trường các cấp. Theo thống kê sơ bộ, các tác phẩm này chiếm khoảng 1/4 thời lượng chương trình dành cho phần đọc hiểu - phân tích, giảng bình tác phẩm văn học ở nhà trường THCS và THPT. Việc tiếp cận, giảng dạy các tác phẩm này sẽ góp phần bồi dưỡng năng lực, rèn luyện nhân tài, hình thành nhân cách người học sinh.

Tác giả: TS Hà Minh Cập nhật:09/08/2014
Nhận thức vai trò của chữ Hán đối với quá trình đọc hiểu tác phẩm văn chương

Chữ Hán là chất liệu ngôn từ của nhiều tác phẩm văn chương có giá trị về nội dung và nghệ thuật. Quá trình đọc hiểu văn bản thơ ca bằng chữ Hán sẽ đạt hiệu quả cao khi người đọc nắm bắt được nguyên tác chữ Hán. Vai trò của chữ Hán đối với quá trình khám phá tác phẩm thơ văn đã được các nhà nghiên cứu khẳng định và người đọc ý thức một cách sâu sắc. Trong quá trình giảng dạy Ngữ văn Hán Nôm ở trường Đại học và Cao đẳng, giảng viên nên nhấn mạnh cho sinh viên ý thức được điều đó. Trong bài viết này, chúng tôi xin góp phần khẳng định vai trò của chữ Hán đối với việc đọc hiểu tác phẩm văn chương trên cơ sở phân tích ba phương diện hình thể, âm đọc, ý nghĩa của chữ Hán.

Tác giả: TS Nguyễn Thị Thanh Chung Cập nhật:09/07/2014
Thủ pháp giễu nhại trong phú Nôm

“Nhại” là sự bắt chước một cách hài hước đối với một nhóm tác phẩm nghệ thuật. Có thể thấy đặc trưng cơ bản và cũng là phương tiện chủ yếu của giễu nhại là sự bắt chước không cân xứng, ở đó đối tượng thấp được trình bày bằng văn phong cao, còn đối tượng cao lại được trình bày bằng văn phong thấp. Mâu thuẫn về sự khập khiễng này là cơ chế làm bật lên tiếng cười.

Tác giả: TS. Nguyễn Thị Tú Mai Cập nhật:09/06/2014
Khảo luận văn bản và chữ nghĩa bài thơ "Hà Nội tức cảnh"

Thời gian gần đây, dư luận xã hội và nhà trường đặc biệt quan tâm đến việc “cắt nghĩa” bài ca dao “Gió đưa cành trúc la đà”. Bài ca dao này có mối quan hệ mật thiết với một bài thơ của Dương Khuê, hiện được in trong nhiều tài liệu khác nhau, vậy phải xem đó là bài thơ hay bài ca dao? Đó là bài thơ được ca dao hóa hay là từ chất liệu ca dao đã đi vào văn chương bác học? Bài thơ lại từng có những cách hiểu khác lạ về nghĩa hàm ẩn, nên chăng cần thảo luận và trao đổi rộng thêm?

Tác giả: Lư Nguyên Minh Cập nhật:21/05/2014
Nguyễn Du và Văn tế thập loại chúng sinh trong tương quan văn hóa Phật giáo

Cúng mười loại cô hồn là loại hình văn hóa nghi thức Phật giáo dùng trong ngày rằm tháng bảy hàng năm, để siêu thoát cho các cô hồn trong lục đạo được ăn uống tránh đói khổ, siêu sinh lên cõi trời thanh tịnh, lạc đạo. Với mười loại cô hồn, bài Văn tế thập loại chúng sinh (gọi tắt là Văn tế) tương truyền là của Nguyễn Du không những chủ yếu trong nghi thức mà còn là một tác phẩm văn học Nôm có giá trị.

Tác giả: ThS Phạm Tuấn Cập nhật:09/04/2014
Tính hai mặt của chủ thể thông diễn - Khảo sát những diễn dịch của Nguyễn Phúc Ưng Trình về Khổng Tử

Mối quan tâm chính của Thuyên thích học 詮釋學là giải quyết mối quan hệ giữa chủ thể thông diễn và đối tượng được thông diễn. Nếu đối tượng được thông diễn là kinh điển và cụ thể trong trường hợp này là kinh điển Nho gia, thì dưới áp lực mang “tính quyền uy” của kinh điển, chủ thể thông diễn, vô tình hay hữu ý, sẽ thể hiện tính chất hai mặt trong những diễn giải của mình. Một mặt, họ luôn phát ngôn như kẻ bảo vệ sự tôn nghiêm của thánh nhân (chủ thể tạo tác kinh điển, đối tượng thường bị đồng nhất về mặt tư tưởng với kinh điển) và đòi hỏi “nghĩa duy nhất đúng”(mà theo họ đó chính là bản nghĩa) của kinh điển

Tác giả: Nguyễn Phúc Anh Cập nhật:06/03/2014
Đi tìm âm đọc cổ cho chữ "lơ thơ"

Trước các bản Nôm cổ, người phiên chú ứng xử với hai tư cách: trước tiên là người đi tìm chữ nghĩa, người giải mã; thứ hai - người đọc, người thưởng thức. Tư cách thứ hai dường như luôn là những trở lực đối với việc thực hiện phiên âm. Những câu chữ quen thuộc cứ bám riết vào đầu óc và bắt ta trượt theo. Vì vậy, ta luôn phải ý thức về sự bám riết ấy và cố gắng thoát ra khỏi nó bằng cách luôn nhìn văn bản với con mắt nghi ngờ và thực hiện đúng các thao tác phiên âm trong từng trường hợp cụ thể. Như thế, người phiên chú cũng giống như nhà làm thơ: luôn cố gắng thoát ra khỏi sự nhàm chán thông thường, luôn gắng tìm ra những cái mới lạ trong những điều tưởng như là đã quá cũ càng, dĩ nhiên, một cách hữu lý. Chúng tôi muốn nói đến trường hợp chữ LƠ THƠ ở câu thơ 269 trong Truyện Kiều: Lơ thơ tơ liễu buông mành / Con oanh học nói trên cành mỉa mai.

Tác giả: TS Trần Trọng Dương Cập nhật:05/01/2014
Giải mã biểu tượng trong Đạo bùa

Bùa chú xuất hiện trong nhiều nền văn hóa, từ Ai Cập, Nam Mĩ, Bắc Âu, Ý, Thổ Nhĩ Kì, Israel, cho tới Ấn Độ, Trung Hoa, Việt Nam…. Những hình vẽ muôn hình muôn vẻ, những câu chữ ám ảnh trên bùa chú luôn đem lại một sự ám thị đầy mê hoặc. Chúng được dùng để cầu an, giúp cho thân tâm, gia đình yên ổn. Ngoài ra nhiều bùa chú con giúp để trị bệnh, trừ tà, phá bùa yếm đối.... Hiệu quả của bùa chú vẫn còn nằm trong tấm màn thần bí, nhưng những hình thù, đường nét, câu chữ của nó là một thực tế mà ai cũng có thể nhìn thấy.

Tác giả: Dương Tuấn Anh Cập nhật:07/12/2013
Xác định lại thời điểm sáng tác Chinh phụ ngâm của Đặng Trần Côn

Chinh phụ ngâm là một tác phẩm nổi tiếng trên văn đàn Việt Nam nhưng thời điểm tác phẩm ra đời vẫn gây rất nhiều tranh cãi

Tác giả: ThS Lê Tùng Lâm Cập nhật:04/12/2013
Khảo về "Đại Cồ Việt" (nước Việt - nước Phật giáo)

Quốc hiệu Đại Cồ Việt 大瞿越 do vua Đinh Tiên Hoàng đặt năm 968 (SCN). Đại Cồ Việt là quốc hiệu đầu tiên, được dùng trong 8 đời vua của 3 triều Đinh, Tiền Lê, Lý, với quãng thời gian dài 86 năm (từ 968 - 1054).Tức là mãi đến năm Giáp Ngọ, niên hiệu Sùng Hưng Đại Bảo thứ 6 (1054), vua Lý Thái Tông mới đặt lại quốc hiệu là Đại Việt. TS Trần Trọng Dương đã đưa ra kiến giải mới về vấn đề này

Tác giả: TS Trần Trọng Dương Cập nhật:05/11/2013
Bối cảnh tri thức và sự hình thành hóa nguyên luận của Lê Văn Ngữ

Lê Văn Ngữ (1860-1934)là một nhà nho Nam Định. Ông để lại nhiều tác phẩm như: Chu Dịch cứu nguyên, Đại học tích nghĩa, Luận ngữ tiết yếu ... Nghiên cứu trường hợp của Lê Văn Ngữ trong Chu Dịch cứu nguyên 周易究原, Nguyễn Phúc Anh hướng đến việc thử nghiệm nghiên cứu bối cảnh tri thức bằng cách nào đã hình thành nên lí thuyết của ông về hóa nguyên.

Tác giả: Nguyễn Phúc Anh Cập nhật:03/10/2013
Phát hiện một số tác phẩm mới thuộc thể từ thời Lê Trung Hưng

Từ là một thể loại văn học Trung Quốc đã được du nhập vào Việt Nam. Đây là một thể loại văn học gắn liền với âm nhạc và diễn xướng. Bài viết giới thiệu một số tác phẩm thuộc thể từ thời Lê Trung Hưng mới được phát hiện.

Tác giả: ThS Lê Tùng Lâm Cập nhật:04/09/2013
123456