Tiện ích


Thống kê truy cập
BÀN VỀ PHƯƠNG PHÁP TÌM HIỂU NGUYÊN TÁC THƠ CHỮ HÁN TRONG QUÁ TRÌNH DẠY VÀ HỌC Ở TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Kế thừa và phát huy những giá trị truyền thống trên cơ sở học tập và nghiên cứu những tài liệu thư tịch Hán Nôm không phải cách thức duy nhất nhưng là con đường quan trọng, đáng tin cậy và có những ưu thế riêng biệt”(1). Con đường này có một rào cản chính là ngôn ngữ, đặc biệt đối với việc dạy và học thơ chữ Hán ở trường phổ thông. Tìm hiểu nguyên tác chữ Hán trong dạy và học văn là một trong những phương pháp trực tiếp để khám phá giá trị tác phẩm văn học. Trong bài viết này, chúng tôi xin đề cập đến một vài phương pháp tiếp cận nguyên tác chữ Hán trong việc dạy và học thơ chữ Hán ở trường Trung học phổ thông (THPT).

Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Chung Cập nhật:02/03/2018
CHỮ KHÔNG TRONG THƠ TUỆ TRUNG THƯỢNG SĨ – TRẦN TUNG

Tuệ Trung Thượng sĩ - Trần Tung (1230 - 1291) là tác giả lớn của văn học thời Trần. Trước tác của ông hiện còn ba phần chính gồm Đối cơ, Tụng cổ và thi ca. Từ trước đến nay, nhiều nhà nghiên cứu đã tìm hiểu về sự nghiệp của tác giả ở nhiều cấp độ khác nhau. Thơ ca của ông được nghiên cứu về văn bản, tư tưởng, văn phong và một số phương diện nghệ thuật. Tuy nhiên, việc tìm hiểu giá trị thơ ca dưới góc độ ngôn từ chưa được thực sự đặt ra với trước tác của Thượng sĩ, nhất là từ ngữ then chốt, hàm chứa nghĩa lý phong phú. Trong bài viết này, chúng tôi tìm hiểu chữ không (空) trong thơ của bậc Thiền sư đặt nền móng cho sự hình thành Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.

Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Chung Cập nhật:02/03/2018
KHẢ NĂNG TẠO DỰNG HỆ THỐNG KÍ HIỆU CỦA HÌNH THỂ CHỮ HÁN TRONG THƠ

Khoa học về kí hiệu và các hệ thống kí hiệu đã đưa ra những khám phá, góc nhìn, kết luận mới trong nghiên cứu văn học. Con đường đi từ ngôn ngữ tự nhiên đến kí hiệu văn chương là hành trình biến chuyển của ngôn ngữ. Quá trình thay đổi hàm chứa nhiều yếu tố văn hóa cần khơi mở, nhiều quan niệm cần làm sáng tỏ, nhiều tư tưởng cần được khẳng định. Tìm hiểu vai trò của hình thể chữ Hán tác thành kí hiệu văn chương, với dẫn liệu là thơ chữ Hán Việt Nam, chúng tôi hy vọng đem đến một ý thức mới, thay đổi phần nào thực tế tiếp cận thơ chữ Hán Việt Nam. Hiện nay, tác phẩm thơ ca bằng chữ Hán thường được tiếp nhận qua bản phiên dịch mà bỏ qua nguyên văn tác phẩm, trong khi yếu tố hình thể văn tự Hán là một phần quan trọng tạo thành cái biểu đạt trong hệ thống kí hiệu của tác phẩm. Bài viết nhận định về vai trò hình thể chữ Hán trong kí hiệu văn học từ cấp độ hình thể văn tự đơn lập đến hệ thống hình thể văn tự.

Tác giả: PGS.TS. Nguyễn Thị Thanh Chung Cập nhật:02/03/2018
KHẢO SÁT VĂN BẢN TUỆ TRUNG THƯỢNG SĨ NGỮ LỤC

Tác giả: TS. NGUYỄN THỊ THANH CHUNG Cập nhật:02/03/2018
Hình tượng Đức Thánh tổ Từ Đạo Hạnh và ý vị Thiền trong thơ ca vịnh cảnh chùa Thầy (Qua khảo sát văn bản Sài Sơn thi lục)

Chùa Thầy ở Sài Sơn là một trong những ngôi chùa cổ nhất Việt Nam, được xây dựng dưới triều đại nhà Lý, có tên chữ là Thiên Phúc Tự (天福寺) nằm ở chân núi Sài Sơn (Phật Tích)1 thuộc địa phận xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai, tỉnh Hà Tây (nay thuộc Hà Nội), cách trung tâm Hà Nội 25 km về phía Tây Nam.

Tác giả: ThS. Thích Thành Trí Cập nhật:02/03/2018
THƠ CA NGUYỄN BẢO – VĂN BẢN VÀ TÁC PHẨM

Tóm tắt: Nguyễn Bảo, nhà thơ - danh nhân văn hóa Việt Nam, là một trong những nhân vật trọng yếu trên nhiều lĩnh vực hoạt động ở thế kỉ XV. Thơ ca của Nguyễn Bảo có nhiều đặc sắc riêng về nội dung và nghệ thuật cần được nghiên cứu, giới thiệu. Bài viết này khái quát, xác lập văn bản thơ ca của Nguyễn Bảo trong các thư tịch Hán Nôm, trên cơ sở đó khẳng định vị trí quan trọng của ông trong lịch sử văn học Việt Nam thời trung đại. Từ khóa: Nguyễn Bảo, văn bản, Hán Nôm, khảo sát, trung đại

Tác giả: Hà Minh - Vũ Anh Tuấn Khoa Ngữ văn – Trường ĐHSP Hà Nội Cập nhật:02/03/2018
SƠ BỘ SO SÁNH TRUYỆN THƠ NÔM NHỊ ĐỘ MAI VÀ TIỂU THUYẾT CHỮ HÁN TRUNG HIẾU TIẾT NGHĨA NHỊ ĐỘ MAI

Tiểu thuyết Trung hiếu tiết nghĩa Nhị độ mai 忠孝節義𠄠度枚 của Trung Quốc sau khi được du nhập vào Việt Nam đã có một sự lan tỏa rộng rãi. Đã có nhiều văn bản diễn Nôm tác phẩm này, phải kể đến như Nhị độ mai diễn ca 二度梅演歌, Nhị độ mai tinh tuyển 二度梅精選, Cải dịch Nhị độ mai truyện 改繹二度梅傳.Trong phạm vi bài viết này, chúng tôi chỉ đề cập đến những giá trị sáng tạo của truyện thơ Nôm Nhị độ mai được phiên âm và khảo đính từ văn bản Nhị độ mai diễn ca 二度梅演歌

Tác giả: Nguyễn Thị Hải Vân*, Lư Nguyên Minh** * NCS, Học viện Khoa học Xã hội ** Khoa Ngữ văn, Trường ĐHSP Hà Nội Cập nhật:22/01/2018
Bàn về văn bản LỮ HÀNH NGÂM TẬP kí hiệu AB.447

Tóm tắt: Sách Việt Nam hán văn yên hành văn hiến tập thành 越 南 漢 文 燕 行 文 献 集 成(1) giới thiệu Lữ hành ngâm tập旅行吟集 kí hiệu AB.447 là một sáng tác của Phùng Khắc Khoan. Tuy nhiên, qua quá trình khảo sát chúng tôi nhận thấy văn bản này không phải là một thi tập độc lập mà có chép thơ của Phùng Khắc Khoan lẫn với sáng tác của tác giả khác. Bài viết phân tách các phần nội dung chép trong AB.447 để người đọc rõ hơn về văn bản này, cụ thể văn bản chia làm 2 phần riêng biệt, nửa đầu là sáng tác của Phùng Khắc Khoan, nửa sau chủ yếu là sáng tác của Nguyễn Tông Quai có chép lẫn thơ Nguyễn Trung Ngạn. Từ khóa: Lữ hành ngâm tập, Mai Lĩnh sứ hoa thi tập, Sứ Hoa tùng vịnh, Phùng Khắc Khoan, Nguyễn Tông Quai.

Tác giả: Phùng Diệu Linh Cập nhật:18/12/2017
KHẢO CỨU LAI LỊCH, CẤU TRÚC VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ VĂN BẢN CỦA BỘ SÁCH “SÀI SƠN THI LỤC”

“Sài Sơn thi lục” là bộ sách tập hợp những sáng tác thi phú về cảnh đẹp non nước Sài Sơn - chùa Thầy của lịch đại danh gia Việt Nam. Bộ sách được sưu tập và biên định bởi hai tác giả là Hòa thượng Như Tùng và Cử nhân Hoàng Thúc Hội vào thập niên 30 của thế kỷ XX. Bài viết sơ bộ khảo cứu về hiện trạng, lai lịch, cấu trúc, tác giả và đánh giá giá trị tư liệu của văn bản tác phẩm. Từ khoá: Sài Sơn, thi lục, văn bản, cấu trúc, lai lịch

Tác giả: Phan Thanh Việt*, Lư Nguyên Minh** Cập nhật:21/11/2017
TÂN PHẢ HỆ VĂN BẢN VÀ ỨNG DỤNG TRONG NGHIÊN CỨU VĂN BẢN HỌC

Tóm tắt: Tình trạng thiếu thống nhất giữa giữa các văn bản hiện tồn của thư tịch cổ cùng với sự khuyết thiếu thông tin sao chép lưu trên văn bản như bản nguồn, bản đích, người sao chép, địa điểm sao chép…gây cản trở lớn đến quá trình xây dựng sơ đồ truyền bản. Câu hỏi đặt ra là: Nếu chỉ dựa trên thông tin sẵn có của các văn bản hiện tồn, liệu có thể xây dựng được một sơ đồ phả hệ biểu thị mối quan hệ giữa các dị bản của thư tịch không? Cơ sở lí luận ngành Phê bình văn bản học (textual criticism) cụ thể là trường phái Tân phả hệ văn bản (New- Stemmatics) cùng với sự hỗ trợ của các phần mềm phân tích phát sinh loài trong Phân nhánh học miêu tả (claditics) giúp chúng ta trả lời câu hỏi này. Bài viết của chúng tôi mang tính chất giới thiệu một khả năng ứng dụng mới cho nghiên cứu văn bản học nói chung và văn bản học Hán Nôm nói riêng.

Tác giả: Phùng Diệu Linh Cập nhật:19/11/2017
DẠY NAM QUỐC SƠN HÀ QUA NGUYÊN TÀC VÀ BẢN DỊCH THƠ (THỂ LUẬT), CÓ THỂ VÀ KHÔNG THỂ

Không biết trên thế giới này, từ xưa đến nay có nơi nào giống như Việt Nam, giữa phòng tuyến đôi bên, quân xâm lược và quân chống xâm lược gươm giáo đã tuốt trần chuẩn bị xông trận, thế rồi bài “Nam quốc sơn hà” vang lên đã dập tắt ngọn lửa chiến tranh, quân thù rút lui về nước. Vì thế bài thơ còn có tên “Thoái lỗ thi” (thơ lui giặc).

Tác giả: Phan Hữu Nghệ (Nguyên Giảng viên Bộ môn Hán Nôm) Cập nhật:09/09/2016
MINH GIẢI VĂN BẢN - MỘT KHÂU QUAN TRỌNG TRONG VIỆC DẠY VÀ HỌC HÁN NÔM

Theo sử sách ghi chép, chữ Hán du nhập vào Việt Nam từ thế kỷ thứ II trước công nguyên. Người Việt đã chấp nhận và trải qua hàng chục thế kỷ đã sử dụng chữ Hán, sau đó là chữ Nôm - một loại hình văn tự do người Việt sáng tạo làm công cụ chính để ghi chép, biểu đạt tư duy. Cho đến nay chữ Hán chữ Nôm đã trở thành tử ngữ nhưng những thành quả lao động về mặt tinh thần của người xưa vẫn còn được lưu giữ tại các thư viện lớn của Trung ương và các địa phương trên cả nước.

Tác giả: TS Phạm Văn Thắm Cập nhật:09/06/2016
TRI THỨC VĂN HÓA TRONG VĂN BẢN HÁN CỔ VỚI CUỘC SỐNG HIỆN ĐẠI NGÀY NAY

Văn hóa cổ đại là sản phẩm của sự kết tinh trí tuệ của các dân tộc từ hàng ngàn năm nay. Các điển tịch văn hóa cổ đại không chỉ là tài sản tinh thần quý giá của một dân tộc, mà còn là một bộ phận quan trọng trong kho tàng văn hóa của nhân loại.

Tác giả: TS Nguyễn Thanh Hà Cập nhật:13/05/2016
MẤY SUY NGHĨ VỀ VIỆC GIẢNG DẠY HÁN NÔM

Từ trước đến nay, việc giảng dạy Hán Nôm đã được nhiều nhà giáo, nhà nghiên cứu Hán Nôm quan tâm trên nhiều lĩnh vực: phương pháp giảng dạy, nội dung bài giảng cũng như cách biên soạn giáo trình. Dù vậy, trong các giáo trình đã và đang lưu hành, nội dung và chủ đề bài giảng cũng như phương pháp truyền đạt vẫn thể hiện mỗi người có một cách riêng nên vẫn chưa có một giáo trình Hán Nôm nào được xã hội cho là mẫu mực.

Tác giả: Phan Đăng Cập nhật:06/04/2016
MỘT SỐ Ý KIẾN VỀ VIỆC NGHIÊN CỨU, GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP NGỮ VĂN HÁN NÔM TRONG NHÀ TRƯỜNG ĐẠI HỌC VÀ CAO ĐẲNG SƯ PHẠM

Chúng ta đã bước vào thế kỷ XXI, khi nền khoa khoa cử chữ Hán chấm dứt từ một trăm năm trước. Chữ Hán Nôm thành tử ngữ và nhanh chóng đi vào dĩ vãng. Nhưng cũng từ đây, càng rời xa cái năm 1919, yêu cầu đòi hỏi tìm hiểu về quá khứ của dân tộc càng ngày một cấp thiết, trong đó Hán Nôm học là một chìa khoá vô cùng quan trọng, vì chữ Hán Nôm đã gắn bó sâu sắc với lịch sử và văn hóa Việt Nam và mang chở những thông điệp của quá khứ cha ông cho muôn đời con cháu.

Tác giả: TS Nguyễn Xuân Diện Cập nhật:16/03/2016
123456