Tiện ích


Thống kê truy cập
Văn học sinh thái và lí luận phê bình sinh thái (3)

Đỗ Văn Hiểu dịch Văn học sinh thái là một bộ phận cấu thành quan trọng của văn hóa sinh thái. Văn hóa sinh thái bị biên duyên hóa trong tầng diện hình thái chế độ của nó, như vấn đề môi trường rất muộn mới thâm nhập vào phương diện suy xét chính trị và chế độ bảo vệ môi trường…, chú trọng bảo hộ sự chuyên biến hình thức của sản xuất vật chất, chuyển biến hình thức năng lượng, và trường cảnh sinh thái của chuyển biến phương thức sống của nhân loại, ra sức không làm cho nó trở nên xấu đi; văn hóa sinh thái ở tầng diện hình thái tinh thần, cố gắng thúc đẩy phát triển các lĩnh vực giáo dục môi trường, sinh thái hóa phát triển khoa học kĩ thuật, triết học sinh thái, thần học sinh thái, văn học sinh thái, nghệ thuật sinh thái…

Tác giả: Vương Nhạc Xuyên (王岳川) Cập nhật:09/02/2016
Tự do và trách nhiệm của nghệ thuật hiện đại

Nghệ thuật hiện đại (NTHD) đưa chúng ta vào cảnh ngộ khó xử. Những tác phẩm nghệ thuật kỳ dị khác với bất kỳ thời đại nào trước đó khiến chúng ta không thể nào thích ứng được. Nó mang đến cho con người sự tuyệt vọng khi phát hiện ra đây chẳng qua chỉ là sự trống rỗng, một cuộc chơi của bản thân tác giả, không hề biểu đạt ý nghĩa gì. Gặp phải nguy cơ chưa từng gặp, NTHĐ, nếu muốn tiếp tục cuộc hành trình của mình, tất yếu phải xây dựng lại lòng tin của đại chúng với nó. Công việc mà Nghệ thuật và vấn đề ý nghĩa (1) của Hans Kung làm chính là như vậy.

Tác giả: Đỗ Văn Hiểu Cập nhật:08/02/2016
Văn học sinh thái và lí luận phê bình sinh thái (2)

Đỗ Văn Hiểu dịch Theo tôi, vấn đề văn hóa sinh thái là sự khảo biện khoa học liên ngành về vận mệnh nhân loại và tự nhiên, là sự bắt đầu sau khi nhân loại phản tư sinh thái tự nhiên, tiến tới phản tư sinh thái văn hóa. Quan niệm tự nhiên sinh thái được người phương tây trên vấn đề tính hiện đại ý thức được không thể tiếp tục như người mù sờ voi, ngược lại bắt đầu nghiên cứu văn hóa sinh thái, triết học sinh thái, mĩ học sinh thái, nghệ thuật sinh thái. Điều này có nghĩa là nghệ thuật truyền thống bị tính hiện đại trấn áp nên trở lại tăng thêm bình giá, giải thích giá trị tâm linh nhân loại của nó.

Tác giả: Vương Nhạc Xuyên (王岳川) Cập nhật:08/02/2016
Phê bình sinh thái - khuynh hướng nghiên cứu văn học mang tính cách tân

Trước tình trạng môi trường toàn cầu đang ngày một xấu đi, giữa thập niên 90 của thế kỷ 20 Phê bình sinh thái đã ra đời với sứ mệnh cao cả là phân tích chỉ ra căn nguyên văn hóa tư tưởng dẫn đến nguy cơ sinh thái, nghiên cứu quan hệ giữa con người và môi trường tự nhiên. Với tư tưởng nòng cốt mới, nguyên tắc mỹ học riêng và đối tượng nghiên cứu riêng, Phê bình sinh thái thực sự trở thành một khuynh hướng nghiên cứu văn học mới mẻ, thúc đẩy mạnh mẽ xu hướng gắn văn chương với vấn đề nhức nhối của toàn cầu.

Tác giả: Đỗ Văn Hiểu Cập nhật:04/02/2016
Văn học sinh thái và lí luận phê bình sinh thái (1)

Đỗ Văn Hiểu dịch Sự phát triển của lí luận phương tây mới nhất không phải vì chủ nghĩa nữ quyền, chủ nghĩa hậu hiện đại, chủ nghĩa hậu thực dân, nghiên cứu văn hóa không ngừng làm mới mà dừng lại. Cuối thế kì 20, “văn hóa sinh thái” của phương Tây và lí luận “phê bình sinh thái” từ phát sinh phát triển đến dần dần lan rộng trên toàn thế giới, đã trở thành một phương pháp nghiên cứu lí luận văn nghệ mới mang tính liên ngành. Đương nhiên, về nguồn mạch của lí luận này, có thể nói, văn hóa sinh thái và phê bình sinh thái không phải đơn giản là nghiên cứu văn học về mối quan hệ giữa con người và môi trường, mà thuộc về lĩnh vực lí luận mới được khai phá trong phạm vi lớn liên quan đến nghiên cứu văn hóa.

Tác giả: Vương Nhạc Xuyên (王岳川) Cập nhật:03/02/2016
Bàn về “Chuyển hướng văn hoá” trong văn học đương đại Trung Quốc

Đỗ Văn Hiểu dịch Văn học đương đại đã phát sinh sự biến đổi lớn. Khác với “ba cấp thoát ly” từ trung tâm đến biên duyên, khác với xu thế chung hướng tới thẩm mĩ, văn bản, quy luật nội tại của văn học những năm 80, văn học của thế kỉ mới đang vận động rất nhanh đến lịch sử, xã hội, văn hóa.

Tác giả: GS.TS Kim Nguyên Phố (金元浦) Cập nhật:03/02/2016
Về sự khác nhau trong quan niệm văn học đông tây

Đỗ Văn Hiểu dịch Nhìn nhận lại quan niệm văn học Đông Tây là điều cần thiết. Văn luận truyền thống Trung Quốc ở bất kì giai đoạn nào đều kiên trì với quan niệm văn học trữ tình là cơ bản, loại quan niệm này lấy biểu hiện cá thể con người và tình cảm xã hội làm hạt nhân, thuộc về thẩm mĩ luận. Quan niệm văn học phương Tây lấy tư tưởng châu Âu làm trung tâm, ngay từ đầu đã chọn “mô phỏng” luận, thuyết này thống trị phương Tây 2000 năm, coi văn học là một loại “tri thức” thuộc về tri thức luận. Bài viết này trong quá trình làm rõ ngữ cảnh lịch sử Đông Tây, từ sự khác biệt giữa nền văn minh trồng trọt của Trung Quốc và nền văn minh hải dương của phương Tây, tự sự khác biệt giữa tinh thần nhân văn của Trung Quốc với chủ nghĩa nhân văn phương Tây, từ sự khác biệt giữ tinh thần thực tế của Trung Quốc với tinh thần khoa học của phương Tây làm rõ sự sự khác biệt trong văn hóa Đông Tây đã dẫn đến sự khác biệt trong quan niệm văn học, chủ đề văn học và tinh thần văn học như thế nào.

Tác giả: GS Đồng Khánh Bính (童庆炳) Cập nhật:03/02/2016
Phê bình sinh thái - Cội nguồn và sự phát triển

Phê bình sinh thái với tư cách là một khuynh hướng phê bình văn hóa và văn học được hình thành ở Mĩ vào giữa những năm 90 của thế kỉ 20, tiếp đó xuất hiện ở nhiều nước trên thế giới. Trong số rất nhiều giới định về thuật ngữ “phê bình sinh thái”, định nghĩa được nhiều người tiếp nhận là định nghĩa của một trong những người chủ chốt trong việc khởi xướng và phát triển phê bình sinh thái Mĩ – Cheryll Glotfelty: “Phê bình sinh thái là phê bình bàn về mối quan hệ giữa văn học và tự nhiên”(1)

Tác giả: Đỗ Văn Hiểu Cập nhật:03/02/2016
Xã hội học văn học trong nghiên cứu của Robert Escarpit và trường phái Bordeaux

Robert Escarpit (1918-2000) là một nhà trí thức người Pháp có vai trò quan trọng trong đời sống văn hóa thế kỷ XX. Ông là một trong những người đi đầu trong lĩnh vực xã hội học văn học với tác phẩm Xã hội học văn học xuất bản năm 1958. Ông cũng là người sáng lập ra ngành truyền thông và thông tin tại Pháp, đồng thời có ảnh hưởng lớn tới giới báo chí và xuất bản. Để có thể thấy được phần nào các hoạt động đa dạng của ông, xin dẫn lại thông tin đăng trên tờ Nhân đạo ra ngày 20.11.2000 thông báo tin ông từ trần: “Giáo sư chuyên gia văn học Anh, ông là tác giả của khoảng 50 tác phẩm trong đó có các nghiên cứu văn học, xã hội học, cũng như các tiểu luận và tiểu thuyết.

Tác giả: Nguyễn Phương Ngọc Cập nhật:02/02/2016
Lý thuyết du hành

Giống như con người và các trường phái phê bình, các ý tưởng và các lý thuyết cũng dịch chuyển từ người này sang người khác, từ hoàn cảnh này sang hoàn cảnh khác, từ giai đoạn này sang giai đoạn khác. Đời sống văn hóa và trí thức thường phát triển và duy trì nhờ sự lưu hành các ý tưởng và bất kể nó mang hình thức ảnh hưởng có ý thức hay ảnh hưởng vô thức, vay mượn sáng tạo hay chuyển dụng qui mô lớn, thì sự dịch chuyển các ý tưởng và các lý thuyết từ nơi này sang nơi khác vừa là một thực tế đời sống vừa là một điều kiện xúc tiến thiết thực cho hoạt động tri thức.

Tác giả: Edward Said Cập nhật:02/02/2016
Phê bình sinh thái tinh thần trong nghiên cứu văn học hiện nay

Phê bình văn học sinh thái ra đời từ gợi ý của sinh thái học, khoa nghiên cứu mối quan hệ tương sinh, tương tác giữa các sinh thể cùng mối quan hệ của chúng với môi trường vật chất xung quanh. Song phê bình sinh thái thịnh hành ở nhiều nước phương Tây hiện nay tập trung vào vấn đề dùng tư tưởng sinh thái để đánh giá văn học trong việc biểu hiện vấn đề sinh thái, khẳng định vài trò của tự nhiên, xét lại quan điểm con người là trung tâm từ thời Khai sáng. Trong bài này chúng tôi vận dụng tư tưởng sinh thái để xem xét quan hệ giữa văn học và môi trường văn hóa, tinh thần xã hội như một vấn đề sinh thái, không tập trung vào quan hệ con người và tự nhiên, mà xem xét môi trường tinh thần xã hội như là môi trường sống của văn nghệ, sự tương tác giữa môi trường văn hóa tinh thần với sáng tạo văn nghệ.

Tác giả: Trần Đình Sử Cập nhật:02/02/2016
Tiếp cận văn học từ hệ thống văn hóa

Tiếp cận văn học từ văn hóa, tự thân nó, là một câu chuyện cũ. Và như người ta thường nói, cũ như trái đất. Thế mà hiện nay, chính trái đất cũng đang mỗi ngày một phẳng (1), nên có làm mới lối phê bình văn học này, cho ngang với mặt bằng thế giới, tưởng cũng là cần thiết. Trên đây chỉ là cách nói ẩn dụ. Trong khoa học văn học nói chung và phê bình văn học nói riêng, làm mới một vấn đề cũ, đôi khi không hẳn là thay đổi bản thân vấn đề, mà chỉ là đổi thay cái nhìn về nó. Và trong trường hợp phê bình văn học từ văn hóa này là cấp cho nó một căn cứ lý thuyết để trở thành một phương pháp cụ thể.

Tác giả: Đỗ Lai Thuý Cập nhật:02/02/2016
Sự tiếp nhận các lí thuyết văn nghệ hiện đại phương Tây từ 1986 đến nay

1. Có thể khẳng định chắc chắn, trong vòng 30 năm nay, chúng ta đã dịch và giới thiệu với công chúng Việt Nam gần như tất cả những hệ thống lí luận văn nghệ hiện đại nhất của phương Tây ở thế kỉ XX.

Tác giả: Lã Nguyên Cập nhật:02/02/2016
Carnaval hoá văn học

Là sự phiên dịch carnaval sang ngôn ngữ hình tượng nghệ thuật ngôn từ, là sự hoạt động của các hình thức, động tác, hình tượng, biểu tượng tạo ra ngôn ngữ carnaval trong tác phẩm văn học. Nhà triết học, nghiên cứu văn học người Nga M.M. Bakhtin đã đưa khái niệm carnaval hóa vào lĩnh vực nghiên cứu văn học và lịch sử-văn hóa. Ông hiểu hiện tượng carnaval với ý nghĩa rất rộng, như là tổng thể các lễ hội có nguồn gốc khác nhau mà đặc điểm nồi bật của nó là niềm vui hội hè của nhân dân. Do carnaval hiện nay là tàn tích của những trò vui chơi giải trí mang tính chất lễ hội dân gian tạo thành đời sống phong phú của nhân dân thời trung đại và thời Phục hưng, nên chủ yếu ông dựa vào trò vui chơi lễ hội của các thời đại ấy để phục dựng từ vựng carnaval.

Tác giả: Lã Nguyên dịch Cập nhật:02/02/2016
VĂN CHƯƠNG VỚI THÂN THỂ

Nhà phê bình nữ quyền Pháp Hélene Cixous, năm 1975, bà viết: “Hầu như tất cả những gì về nữ tính hãy nên chờ đợi phụ nữ viết ra: về những đặc trưng giới tính của họ, tức là những tính phức tạp rối ren đang biến đổi vô cùng tận, nhất là về tính dục, rồi những xao động đột ngột vừa tế vi vừa lớn lao của họ. Không phải là về số phận, mà là về những chợt tỉnh từ thân thể họ” (Tiếng cười của Méduse)

Tác giả: Phương Lựu Cập nhật:29/01/2016
1234567